W ostatni piątek 2.10.2026 dr Jacek Kołtan poprowadził w Centrum Herdera wykład „Wspólnota czy różnota? Etyczne pułapki nadziei na społeczną jednorodność w filozofii Maxa Schelera i Nicolaia Hartmanna”.
Czym jest wspólnota wiemy doskonale, wystarczy wspomnieć klasyczne połączenia słownikowe: wspólnota poglądów, wiary, języka, krwi… Ale „różnota”? Nie istnieje w słowniku języka polskiego. Dobrze za to wyraża powiązanie między ludźmi, których nie łączą wspomniane czynniki, którzy zatem nie podzielają (konkretnej) religijnej wiary, etnicznego pochodzenia, że o wspólnych politycznych poglądach nie wspominając. Co wówczas może połączyć ludzi? Z pomocą przychodzą pojęcia, które pozwalają lepiej zrozumieć świat nowoczesnego zróżnicowania i pluralizmu. Dwaj niemieccy filozofowie w latach 20. XX wieku poszukiwali odpowiedzi na pytanie o to, co wiąże ludzi ze sobą. Ich myśli krążyły wokół pojęcia solidarności, któremu przyjrzymy się krytycznie rekonstruując dylematy społecznych konfliktów sprzed stu lat, które dziś powracają z zadziwiającą siłą. Być może z takiej twórczej konfrontacji wyniknie lepszy pomysł na nowoczesne społeczeństwo?
dr Jacek Kołtan – filozof i politolog, adiunkt na Uniwersytecie Gdańskim, związany z Europejskim Centrum Solidarności od początku powstania tej instytucji, w tym m.in. jako kierownik Wydziału Myśli Społecznej i zastępca dyrektora ds. naukowych, obecnie zaś jako pełnomocnik dyrektora ds. naukowych. Studiował na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Doktorat z filozofii obronił na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie.
Interesuje się nowoczesnością i jej wpływem na przemiany podmiotowej tożsamości, a także powiązaniami życia codziennego jednostki ze światem społecznym i politycznym. Dlatego w swoich badaniach zajmuje się historią pojęcia solidarności i jej współczesnymi manifestacjami, doświadczeniem czasowości i cielesności podmiotowej. Tematyka badawcza dotyczy także przyspieszenia cywilizacyjnego, poczucia wyobcowania i rezonowania ze światem, życia w społeczeństwie ryzyka czy ruchów społecznych – od ruchu związkowego Solidarność do współczesnych mobilizacji ulicznych, a także kryzysu demokracji (nieliberalizm w Europie Środkowo-Wschodniej).
Był stypendystą fundacji KAAD w Berlinie i visiting scholar CUA w Waszyngtonie. Wykładał na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku oraz Kolegium Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego.
Opublikował m.in. Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku (2025), Kontrrewolucja u bram (współred., 2020), Solidarność, demokracja, Europa (współred., 2020), Przesilenie. Nowa kultura polityczna (red., 2016), Solidarność i kryzys zaufania (red., 2014), Obywatele ACTA (współred., 2014), Wystawa Stała Europejskiego Centrum Solidarności. Antologia (współred., 2014) oraz Der Mitmensch. Zur Identitätsproblematik des sozialen Selbst ausgehend von der Frühphilosophie Martin Heideggers und Karl Löwiths (2012).
https://europeansolidaritycentre.academia.edu/JacekKoltan
https://www.researchgate.net/profile/Jacek_Koltan
