„Co daje do muzeum” / „Co się nadaje do Muzeum”. Książka wydana przez Muzeum Gdańska. Poleca Jan Mróz.
Kiedy po raz pierwszy otworzyłem książkę „Co (się na)daje (do) muzeum?” wydaną przez Muzeum Miasta Gdańska, nie myślałem, że mnie ona zaskoczy. Zdawało mi się, że jest to kolejny katalog muzealny, co prawda, jak to katalogi mają w zwyczaju, bogaty w treść, lecz tak jak wszystkie inne – przygotowany wręcz od szablonu. Zostałem jednak mile zaskoczony. Książka ta jest innowacyjna i może zwiastować radykalną zmianę formy przez katalogi muzealne wydawane w przyszłości.
Oryginalność formy całego tekstu polega na tym, że nie jest on suchym w sposobie opracowania katalogiem eksponatów lecz książką, która stara się odpowiedzieć na pytanie zadane w tytule: Co się nadaje do muzeum?/Co daje muzeum? I właśnie dzięki takiemu zabiegowi całość jest uporządkowana nie według znanego nam nam od dawna schematu podziału według epok historii sztuki, według motywów tematycznych lub okresów panowania konkretnych władców lecz w tematyczne zestawienia, które reprezentują różnorodne powody, dlaczego coś może być umieszczone na wystawie muzealnej. Dzięki takiej konstrukcji książka staje się nie tylko katalogiem, ale też opracowaniem, z którego można nauczyć się wielu ciekawostek.
Kolejną rzeczą na którą warto zwrócić uwagę przy ocenie tej książki jest jej przystępny i niekiedy dowcipny sposób napisania. Na przykład, niektórzy powiedzieliby, że popiersie Lenina z dopiskiem że „nadaje się do muzeum” bo jest „sexy” uznaliby za skandaliczne i niedopuszczalne, jednakże moim zdaniem to całkiem zabawne stwierdzenie nadające całemu tekstowi luzu i pozwalające na odejście z krępującej czytelnika sztywności. Właśnie dzięki takim zabiegom, prostemu językowi oraz efektywnie skonstruowanemu przekazowi przeczytanie wszystkich 183 stron katalogu nie było dla mnie problemem, a wręcz przyjemnością.
Przy całej swojej oryginalności nie należy zapomnieć, że książka „Co się nadaje do muzeum?” wzorowo spełnia swoją tradycyjną rolę bycia katalogiem muzealnym. Co prawda nie uświadczymy w niej pełnego spisu eksponatów wraz z ilustracjami przedstawiającymi każdy z nich, ale jest w niej zawarty bardzo dobrze dobrany wybór przedmiotów. Sam, choć zwiedziłem już kilka oddziałów Muzeum Miasta Gdańska przyznaję się, że przed przeczytaniem tej książki nie zdawałem sobie sprawy z istnienia wielu dzieł przedstawionych w katalogu, ale po lekturze doceniłem ich istnienie i będę wypatrywał ich na wystawach w przyszłości, pamiętając kreatywne sposoby, w jaki zostały przedstawione.
Podsumowując „Co się nadaje do muzeum?”/ „Co daje muzeum?” jest fantastycznym przeformułowaniem znanego od dawna szablonu katalogów muzealnych. Książka ta jest oryginalna, przyjemna do czytania, interesująca i sprawia, że aż chce się wracać do muzeum aby zobaczyć eksponaty od nowa, w kontekstach, jakie zostały zasugerowane w katalogu. Mam szczerą nadzieję, że w przyszłości więcej instytucji odważy się wydawać katalogi w taki sposób, jak zostało to zrobione w tym przypadku.
Jan Mróz
„Was kommt ins Museum” / „Was eignet sich für das Museum”. Empfohlen von Jan Mróz.
Als ich das vom Museum der Stadt Danzig herausgegebene Buch „Was kommt ins Museum?” / „Was eignet sich für das Museum” zum ersten Mal aufschlug, dachte ich nicht, dass es mich überraschen würde. Ich dachte, es handele sich um einen weiteren Museumskatalog, der zwar, wie Kataloge es üblicherweise sind, reich an Inhalten ist, aber wie alle anderen auch – nach einem Standardmuster erstellt wurde. Ich wurde jedoch positiv überrascht. Dieses Buch ist innovativ und könnte eine radikale Veränderung der Form zukünftiger Museumskataloge herbeiführen.
Die Originalität der Form des gesamten Textes besteht darin, dass es sich nicht um einen trockenen Katalog von Exponaten handelt, sondern um ein Buch, das versucht, die im Titel gestellte Frage zu beantworten: Was eignet sich für ein Museum? / Was bietet ein Museum? Dank dieser Vorgehensweise ist das Ganze nicht nach dem uns seit langem bekannten Schema der Einteilung nach Epochen der Kunstgeschichte, nach thematischen Motiven oder Regierungsperioden bestimmter Herrscher gegliedert, sondern in thematische Zusammenstellungen, die verschiedene Gründe darstellen, warum etwas in einer Museumsausstellung gezeigt werden kann. Dank dieser Struktur ist das Buch nicht nur ein Katalog, sondern auch eine Studie, aus der man viele interessante Fakten lernen kann.
Ein weiterer Punkt, der bei der Bewertung dieses Buches beachtet werden sollte, ist sein zugänglicher und manchmal humorvoller Schreibstil. Manche würden beispielsweise die Lenin-Büste mit dem Vermerk „für Museen geeignet”, weil sie „sexy” ist, als skandalös und inakzeptabel empfinden, aber meiner Meinung nach ist dies eine recht amüsante Bemerkung, die dem gesamten Text eine gewisse Leichtigkeit verleiht und den Leser von seiner Steifheit befreit. Dank solcher Maßnahmen, der einfachen Sprache und der effektiv konstruierten Botschaft war es für mich kein Problem, sondern sogar ein Vergnügen, alle 183 Seiten des Katalogs zu lesen.
Bei aller Originalität sollte man nicht vergessen, dass das Buch „Co się nadaje do muzeum?” (Was eignet sich für ein Museum?) seine traditionelle Rolle als Museumskatalog vorbildlich erfüllt. Zwar finden wir darin keine vollständige Liste der Exponate mit Abbildungen zu jedem einzelnen, aber es enthält eine sehr gut ausgewählte Auswahl an Objekten. Obwohl ich bereits mehrere Abteilungen des Museums der Stadt Danzig besucht habe, muss ich zugeben, dass mir vor der Lektüre dieses Buches viele der im Katalog vorgestellten Werke nicht bekannt waren. Nach der Lektüre habe ich jedoch ihre Existenz zu schätzen gelernt und werde in Zukunft bei Ausstellungen nach ihnen Ausschau halten, wobei ich mich an die kreativen Darstellungsweisen erinnern werde.
Zusammenfassend lässt sich sagen, dass „Was eignet sich für ein Museum?”/ „Was bietet ein Museum?” eine fantastische Neuformulierung des seit langem bekannten Musters von Museumskatalogen ist. Das Buch ist originell, angenehm zu lesen, interessant und macht Lust, ins Museum zurückzukehren, um die Exponate in den im Katalog vorgeschlagenen Kontexten neu zu betrachten. Ich hoffe aufrichtig, dass sich in Zukunft mehr Institutionen trauen werden, Kataloge auf diese Weise zu veröffentlichen, wie es in diesem Fall geschehen ist.
Jan Mróz